Twoje finanse|Ekonomia, gospodarka, pieniądze

Równamy do Włochów, drodzy państwo! Niestety, nie w dziedzinie umiejętności naszych piłkarzy ani w szyciu dobrych ciuchów. Równamy w dół w zakresie kiepskich przepisów o VAT.

Zajęliśmy bowiem przedostatnie miejsce, przed Włochami, w rankingu badającym, czy VAT jest w poszczególnych krajach przyjazny dla przedsiębiorców.

I choć owa „przyjazność” brzmi w pierwszej chwili nieco wirtualnie, to skutki jej braku są jak najbardziej realne. Przedsiębiorcy nie chcą bowiem inwestować w krajach, w których ryzyko związane z popełnieniem błędu w stosowaniu przepisów o VAT oceniają jako wysokie. A powiedzmy sobie szczerze, prawnych grzechów i grzeszków związanych z tym podatkiem mamy co niemiara…

Zacznijmy od jednego z ulubionych żartów przedsiębiorców – jaki jest największy polski port? Właściwa odpowiedź brzmi… Hamburg. Dlaczego? Bo niekorzystne przepisy o VAT od importu powodują, że firmom bardziej opłaca się dokonywać odpraw celnych w Niemczech, na czym nasz budżet traci miliony złotych.

Inny przykład: nadal nie znieśliśmy ograniczeń w odliczaniu VAT od firmowych samochodów oraz kupowanego do nich paliwa – nie pomogło nawet wszczęcie przeciwko Polsce przez Komisję Europejską postępowania o naruszenie prawa wspólnotowego. Tymczasem resort finansów gra na zwłokę, tłumacząc, że czeka na wyrok Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości w tej sprawie.

Lista problemów jest dłuższa i, co gorsza, ich rozwiązania nie widać. Nie wiadomo, kiedy w końcu przygotowana zostanie nowela ustawy o VAT, choć jest przecież co zmieniać. Jednak projekt zmian jest jak trup w szafie, którego jakoś nikt nie chce wyciągnąć. Wspomagające przedsiębiorczość zmiany miały ujrzeć światło dzienne już miesiąc temu, jednak ministerstwo najwyraźniej się nie spieszy. Ta zabawa w chowanego trwa już od trzech lat, kiedy to powstał pierwszy projekt. Warto ją chyba zakończyć, zanim wszyscy inwestorzy przeniosą się na Cypr.

Przedsiębiorcy mogą ubiegać się o dofinansowanie innowacyjnych projektów z pieniędzy unijnych. W tym roku przewidziano na ten cel 110 mln euro.

Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP) poinformowała we wtorek, że od 16 czerwca firmy mogą ubiegać się o dofinansowanie wydatków na ochronę własności przemysłowej. Chodzi m.in. o patenty i wzory użytkowe.

Środki unijne mogą również trafić do “przedsiębiorstw działających w ramach ponadregionalnych klastrów, sieci prywatnych inwestorów oraz inkubatorów przedsiębiorczości” - dodała PARP.

Na unijne wsparcie mogą także liczyć rozpoczynający działalność gospodarczą młodzi przedsiębiorcy oraz firmy planujące wejść na giełdę lub poszukujące inwestora zewnętrznego.

Dofinansowanie unijne w kwocie 110 mln euro przewiduje program “Innowacyjna Gospodarka”. Środki te mają zwiększyć liczbę firm działających w oparciu o innowacyjne rozwiązania.

Na fali entuzjazmu wobec przyjęcia przez Polskę wspólnej europejskiej waluty, warto się zastanowić, co stracimy. Szczególnie, że w zalewie medialnej papki przedstawiającej same korzyści ze wstąpienia do strefy euro, rzadko jesteśmy informowani o drugiej stronie tego medalu. Ostatnio premier Tusk stwierdził, że do przyjęcia wspólnej waluty będziemy gotowi w 2011 r. Dotychczas mówiło się o roku 2012, jako oczekiwanym terminie jej przyjęcia. Czy to aby nie jest zbytni pośpiech? Warto wiedzieć co tracimy na odejściu od złotego.

Polska wyrzeka się praw
Po pierwsze, wraz ze wstąpieniem do strefy euro Polska zrzeka się prowadzenia własnej polityki monetarnej na rzecz Europejskiego Banku Centralnego (EBC). Rezygnujemy wtedy z samodzielnego ustalania wysokości stóp procentowych. Zwolennicy wspólnej waluty często bagatelizują ten problem, jednak jest on niezwykle istotny. Nie miejmy złudzeń, EBC w swojej polityce będzie kierował się dobrem całej Unii Europejskiej, a w szczególności dobrem krajów takich jak Francja, Włochy czy przede wszystkim Niemcy. Te kraje bowiem mają największy udział w PKB strefy euro i ich dobrobyt z punktu widzenia EBC jest
najważniejszy. Polska ze swoim ok. 3-proc. wkładem w PKB Unii Europejskiej będzie dla Europejskiego Banku Centralnego krajem drugiej kategorii.

Skokowy wzrost inflacji
Kolejny problem dotyka już bezpośrednio portfeli naszych obywateli. Nie było chyba takiego kraju, gdzie po przyjęciu euro ceny nie poszły w górę, a realne pensje nie obniżyły się. W takich wypadkach zawsze ceny były zaokrąglane do góry, natomiast wynagrodzenia zaokrąglano w dół. Najbardziej wymowny jest przykład Austrii, gdzie ceny od czasu przyjęcia wspólnej waluty (2004 r.) poszybowały o minimum kilkadziesiąt procent. Na austriackim portalu OE24.at zostały podane dane na temat wzrostu cen od momentu przyjęcia euro. Wystarczy przyjrzeć się zaledwie kilku produktom: mleko podrożało o 29 proc., wino o 20
proc., prąd aż o 104 proc., bilety do muzeów średnio o 42 proc., pomarańcze o 45 proc., taryfa taxi o 18 proc.

Straci zwykły Kowalski
Zbyt szybkie przyjęcie euro grozi spadkiem realnej wartości naszych oszczędności lokowanych w złotówkach. Rynkowi eksperci zgodnie twierdzą, że złotego czeka dalsze umacnianie się względem euro i jest to trend na co najmniej kilka lat. Jeśli przyjmiemy wspólną walutę zbyt szybko wartość naszych lokat bankowych przeliczonych na euro będzie mniejsza. Obrazuje to następujący przykład. W chwili obecnej kurs złotego do euro to ok. 3,40, więc za każde 10 tys. PLN na lokacie otrzymamy 2941 EUR. Jest bardzo możliwe, że w 2011 r. kurs będzie wynosił ok. 3,1 PLN za 1 EUR. Wówczas za każde 10 tys. PLN otrzymamy 3225 EUR. Gdyby poczekać jeszcze parę lat, aż kurs złotego wyniesie ok. 2,8 PLN za 1 EUR, to każde 10 000 PLN naszych oszczędności zostanie przeliczone na 3571 EUR. Jak widać nie warto się spieszyć z przyjęciem wspólnej waluty.

Nie chcą euro
Polscy politycy powinni pamiętać, że Wielka Brytania, Szwecja i Dania nie bez powodu nie chciały wspólnej waluty i zastrzegły to w traktatach akcesyjnych. Ich negocjatorzy zdawali sobie sprawę, że w razie kryzysu gospodarczego przynależność do strefy wspólnej waluty pozbawia istotnych narzędzi w polityce państwa, czyli obniżania stóp procentowych i obniżania wartości rodzimej waluty. Bank Anglii nie raz pokazał, że umie tak manipulować kursem funta by zwiększyć konkurencyjność gospodarki i zapewnić sobie tanie surowce z zagranicy. Może dzięki temu właśnie gospodarka UK, pomimo ostatnich kłopotów,
zaliczana jest do najprężniejszych w całej Europie.

Państwo nie pomoże
Kraje w strefie euro borykają się z coraz silniejszym sprzeciwem wobec wspólnej waluty. Co ciekawe, jednymi z największych jej przeciwników są drobni przedsiębiorcy, którzy mieli w założeniach być jednymi z beneficjentów wstąpienia do strefy euro. Niestety, rządy tych krajów same pozbawiły się możliwości dewaluacji rodzimej waluty w celu zwiększenia słabnącej konkurencyjności firm. Nic dziwnego, że w takich krajach, jak na przykład Włochy, narasta sprzeciw wobec wspólnej waluty.

Problematyka bezpieczeństwa wkładów klientów banków i towarzystw funduszy inwestycyjnych (TFI) być może nie interesuje na co dzień przeciętnego Kowalskiego, jednak w razie upadłości tych podmiotów ma dla niego kluczowe znaczenie. Poniżej kilka słów o tym, jak kwestia ta jest uregulowana w Polsce. Wszystkie wkłady pieniężne deponowane przez klientów na rachunkach bankowych wszystkich banków krajowych (z wyjątkiem SKOK-ów, które stworzyły własny system gwarancyjny), zwane  fachowo depozytami, są objęte systemem gwarantowania depozytów utworzonym ustawą o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym (BFG). Zgodnie z nią w przypadku ogłoszenia upadłości banku z systemu są wypłacane klientom środki zdeponowane przez nich w tym banku w wysokości określonej w tej ustawie. Dlaczego nie napisałem „równowartość środków”? Ponieważ ustawa o BFG gwarantuje wypłatę 100% zdeponowanych środków tylko do równowartości 1.000 EURO, zaś powyżej tej kwoty 90% tych środków do równowartości 22.500 EURO. Powyżej tej kwoty BFG nie wypłaca żadnych środków. Wartości są przeliczane na złotówki po średnim kursie EURO ogłaszanym przez NBP w dniu ogłoszenia upadłości. Co to oznacza? Załóżmy, że Kowalski miał w dniu ogłoszenia upadłości 30 kwietnia br. na rachunku w banku X 3000 PLN.

Oznacza to, że otrzyma on równowartość zdeponowanej kwoty, gdyż ogłoszony przez NBP kurs EURO do złotówki wynosił w tym dniu 3,4604 PLN/EUR, a więc 3000 PLN/ 3,4604 PLN/EUR= 866,95 EUR, czyli mniej niż 1.000 EURO – kwota gwarantowana w 100%. Jeśli Kowalski miałby na rachunku kwotę 10.000 PLN, wówczas otrzymałby tylko jej część wynoszącą 3460,40 PLN (3,4604 PLN/EUR*1.000 EUR) + 5885,64 PLN [(10.000 PLN-3460,40 PLN)*90%] = 9346,04 PLN. Zaś w przypadku, gdyby posiadał na rachunku kwotę większą niż 77.859 PLN (22.500 EUR*3,4604 PLN/EUR), to od nadwyżki ponad nią nie otrzymałby żadnej rekompensaty. Wysokość wypłat z BFG nie zależy od liczby rachunków posiadanych przez deponenta w upadłym banku – nawet jeśli posiada on w nim więcej niż jeden rachunek i na wszystkich zdeponował jakieś środki, to i tak za sumę tych środków otrzymuje z BFG kwotę do pułapu 22.500 EUR – innymi słowy kwota gwarantowana jest wypłacana „za bank” a nie „za rachunek w banku”. Kwota ta jest wypłacana w przeciągu 3 miesięcy od dnia niedostępności środków (sytuacji, w której środki gwarantowane są należne, lecz nie mogą być wypłacone od dnia zawieszenia działalności banku), z wyjątkiem szczególnych przypadków przewidzianych w ustawie. Łatwo zauważyć, że umacnianie się złotówki do EURO powoduje zmniejszenie w złotych kwoty gwarantowanej do wypłaty przez BFG.

W przypadku TFI przepisy regulujące bezpieczeństwo środków powierzonych towarzystwu znajdują się w ustawie o funduszach inwestycyjnych. Zgodnie z jej przepisami aktywa zebrane i zarządzane przez TFI są gromadzone na rejestrze aktywów prowadzonym przez depozytariusza, którym może być bank krajowy, polski oddział instytucji kredytowej (pod warunkiem, że spełniają one wymogi kapitałowe przewidziane ustawą) lub Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych. Nie wchodzą one w skład majątku TFI i tym samym w razie jego upadłości (tylko TFI ma zdolność upadłościową, poszczególne fundusze inwestycyjne są jedynie zarządzane przez TFI i w razie jego upadłości mogą być przejęte przez inne TFI lub, w razie nieprzejęcia, ulegają likwidacji w terminie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia upadłości TFI) nie wchodzą w skład masy upadłościowej pozostając w rejestrze aktywów funduszu prowadzonym przez depozytariusza. W przypadku nieprzejęcia funduszu przez inne TFI następuje jego likwidacja polegająca na spieniężeniu aktywów i przydzieleniu ich uczestnikom proporcjonalnie do liczby posiadanych jednostek uczestnictwa (w przypadku otwartych i specjalistycznych otwartych FI) lub certyfikatów inwestycyjnych (w przypadku zamkniętych FI). Jak widać nie ma ryzyka, że inwestor poniesie stratę w związku z upadłością TFI lub likwidacją FI, gdyż jego środki nie wchodzą w skład masy majątkowej funduszu.

Co się natomiast stanie w przypadku upadłości depozytariusza? Kwestię tę reguluje również ustawa o funduszach inwestycyjnych, której art. 81 stanowi, iż „Przechowywane przez depozytariusza aktywa funduszu inwestycyjnego (…)  nie mogą być przedmiotem egzekucji kierowanej przeciwko depozytariuszowi (…)  i nie wchodzą do masy upadłości depozytariusza”. Co się zatem dzieje z tymi aktywami? Reguluje to art. 76 ustawy stanowiąc, że „W przypadku otwarcia likwidacji lub ogłoszenia upadłości depozytariusza, fundusz inwestycyjny niezwłocznie dokonuje zmiany depozytariusza.”, co oznacza, że aktywa funduszu są przejmowane przez inną instytucję, która staje się depozytariuszem. Jak widać aktywa zainwestowane przez klientów TFI są dobrze chronione zarówno w przypadku upadłości TFI jak i depozytariusza.

Podsumowując: zarówno system gwarantowania depozytów bankowych, jak i wkładów inwestorów do funduszy inwestycyjnych jest uregulowany prawnie w sposób jasny i niebudzący wątpliwości. Na podstawie obowiązujących przepisów każdy klient w przypadku upadłości banku, TFI, czy depozytariusza otrzymuje stosowną wypłatę (w przypadku upadłości banku) lub też rejestr jego aktywów jest przejmowany przez inny podmiot bądź zwracany mu w całości (w przypadku upadłości TFI). Każdy, kto ma rachunek w banku lub otwarty rejestr w funduszu powinien więc spać spokojnie.

Walka o obniżenie akcyzy na paliwa ma w najbliższym czasie stać się znakiem firmowym PiS, a ewentualny spadek ceny benzyny - sztandarowym sukcesem opozycji, twierdzi “Dziennik”.

Na marginesie poświęconego temu tematowi artykułu gazeta publikuje wyniki sondażu jaki na jej zlecenie przeprowadził TNS OBOP na reprezentatywnej grupie 1000 dorosłych Polaków. Na pytanie jak na wzrost cen paliw powinien zareagować rząd Tuska, odpowiedzieli oni: obniżyć podatek akcyzowy - 43 proc.; poprzeć pomysł Francji by w UE obniżyć podatek VAT na paliwa - 39 proc.; wywrzeć presję na producentów i dystrybutorów, by obniżyli ceny paliw - 31 proc.; obniżyć opłatę drogową, wliczaną w cenę paliw - 20 proc.; w ogóle nie reagować - 3 proc.

Będziemy naciskać na rząd przez interpelacje, zapytania i monitoring jego działań. Jako opozycja mamy tu szerokie pole do popisu - tłumaczy Joachim Brudziński z PiS. Rzecznik klubu PiS Mariusz Kamiński dodaje, że jego partia zamierza też zdominować tematem drożejących paliw posiedzenia sejmowej komisji finansów.

PiS w kwestii akcyzy liczy na dwóch sprzymierzeńców. Po pierwsze na PSL i wewnątrzkoalicyjne naciski. Po drugie na spadające notowania Platformy.

Ale zdaniem polityków PO strategia PiS w kwestii akcyzy ma niewielkie szanse powodzenia.
Zdajemy się na mądrość wyborców. Mam nadzieję, że oni na tę sprawę patrzą szerzej niż tylko w kontekście partyjnych wojen - przekonuje Jakub Szulc, który w klubie PO zajmuje się właśnie sprawą akcyzy.